Mega / Sıra dışı Yapılar: Mühendislik Harikası Öresund Köprüsü

tarafından hazırlandı| MİMARİ

Köprüden Tünele Dönüşen Bir Dostluk Geçidi : Öresund

Öresund Köprüsü; Danimarka ve İsveç arasında bulunan Öresund Boğazı üzerine kurulmuş; iki ülkenin ortak olarak işlettiği ve maliyetleri de eşit şekilde bölüştüğü bir dostluk köprüsü olarak karşımıza çıkıyor. Köprünün yapılış amaçları arasında iki ülkenin çıkarları dengeli bir şekilde ele alınıyor. Önceleri ekonomik ve çevresel nedenlerden dolayı iki ülke arasında imzalanamayan anlaşma, 1991 yılında imzalanıyor. Böylece Danimarka’nın başkenti Kopenhag ile İsveç’in Malmö şehirlerini birleştiren Öresund Köprüsü’nün yapımına 1995 yılında başlanıyor. 1 Temmuz 2000 yılında kullanıma açılan bu köprü Danimarkalı bir tasarım şirketi olan COWI tarafından tasarlanıyor. Boğazda ilerleyen gemilerin altından geçebileceği yüksek bir geçiş alanı olması istenen bu köprünün bir ucu Kopenhag’da bulunan Kastrup Havalimanı yakınlarına ulaşıyor. Bu nedenle İsveç kıyısı tarafında denizden 57 metre yüksekliğe sahip olan köprü; ortada bulunan suni bir adadan sonra Kopenhag kıyılarına deniz altı tüneli olarak ulaşıyor. Havaalanı yakınlarında yüksek yapıların bulunması sakıncalı olduğundan, Öresund Köprüsü iki kademeli olarak tasarlanıyor. Ayrıca bu köprü üst katta 4 şeritli bir otoyol alt katta 2 yönlü bir demiryolu hattı olmak üzere iki katlı bir yapıdan oluşuyor. Boğazdan geçecek gemilerin köprüye zarar verme ihtimaline karşın deniz üstü ve deniz altı olmak üzere hizmet veren iki geçidin arasına suni bir adacık kuruluyor. Bu sayede dünyanın en etkileyici görünümüne sahip köprülerinden biri olan Öresund Köprüsü; göz alıcı mimarisiyle Danimarka ve İsveç arasında varlığını sürdürüyor.

Öresund Köprüsü’nün Yapılış Amaçları

Öresund Köprüsü’nün yapılış amaçları arasında Danimarka ve İsveç’in yararına olan ekonomik ve politik bazı nedenler bulunuyor. Bunlardan ilki şüphesiz; Öresund bölgesinin daha çok gelişmesini sağlamak! İki şehrin de ekonomik zorluklar yaşıyor olduğu göz önünde bulundurulduğunda bu köprüye duyulan ihtiyaç artıyor. Kopenhag ile kıyaslandığında ekonomik koşulları açısından daha yaşanabilir bir şehir olan Malmö; Kopenhag’da çalışıp daha ucuz bir yerde hayatını sürdürmek isteyenlere yeni yaşam alanları sunuyor. Benzer şekilde Kopenhag’da; Malmö’de yaşayan işsiz bir çok insan için yeni iş imkanları bulunuyor. Öresund Köprüsü toplumun bu ihtiyaçlarına cevap veren etkili bir çözüm olarak karşımıza çıkıyor. Ayrıca kara yolu ulaşımı ile iki şehir arası yolculuk oldukça uzun sürüyor. Öresund Köprüsü öncesinde 4650 km’lik bir karayolu ile birbirine bağlı olan bu iki şehir köprünün yapılmasıyla birlikte artık birbirine sadece 12 km uzaklıkta! 4 km köprü, 4 km ada ve 8 km deniz altı geçidi olarak Öresund Boğazı’nda yerini alan geçidin bir diğer yapılış amacı ise İsveç’in AB üyeliğine başvurusunu karşılamak olduğu belirtiliyor. OMEGA Centre raporunda bu köprünün yapımına ilişkin sıralanan nedenler arasında Hamburg’dan Oslo’ya uzanan Kuzey Avrupa ulaşım ağlarını geliştirmek önemli bir rol oynuyor.

Öresund Köprüsü’nün Mimari Özellikleri ve Yapım Aşamaları

Öresund Köprüsü’nü oluşturan ilk kısım; taşıyıcılık anlamında kablo destekli olmakla birlikte; iki katlı bir yapıya sahip. Yaklaşık 409 metre uzunluğunda olan bu kısım; 204 metre yüksekliğinde iki adet kuleye taşıtılıyor. Köprünün yapım aşamasında yerinde inşa edilen az sayıda mimari unsur arasında bu ayaklar ilk sırada yer alıyor. Bu iki köprü ayağı haricinde kirişlerden dalgakıranlara varıncaya kadar köprüye ait tüm parçalar önce kıyıda inşa edilip; ardından denizde yüzebilen vinçler aracılığıyla mevcut konumuna taşınıyor. Mimari tasarımıyla Dünya çapında adını duyurmayı başaran Öresund Köprüsü’nün denizin üstünde kalan köprü kısmı için yaklaşık 82000 ton çelik malzeme kullanılıyor. Köprü ile tüp geçit arası bağlantı sağlayan noktada bir adaya ihtiyaç duyuluyor. Ancak kendilliğinden var olan bir ada bu konumda mevcut olmadığı için deniz tabanından çıkarılan materyallerin doldurulmasıyla insan yapımı, Paberholm isimli bir ada inşa ediliyor. Bu adanın bitkisel gelişimi kendi haline bırakıldıktan bir süre sonra biyologların ilgisini çekmeye başlıyor. The Lund’s Botanical Association’ın belirttiğine göre bu adada 500’ü aşkın bitki çeşidi bulunuyor. Denizin üstünde bulunan 4 km’lik asma köprünün ardından Paberholm adasında ulaşım araçları denizin altına inerek tünele giriş yapıyor. 4 km ada boyunca ve 4 km de adadan sonra olmak üzere toplam 8 km’lik bir tünel ile yolcular Kopenhag – Malmö arası yolculuk yapma imkanına sahip oluyor. Ada üzerinde başlayıp yerine altına inen tünelin kıyıda üretilen her bir bölümü 10 ton ağırlığa sahip! Tünelin bu kısmı için 1,8 milyar kilogramlık kayalıkların taşınıp bir araya getirilmesiyle oluşturulan suni ada yeterli oluyor. Son olarak geçidin Kopenhag’a yakın olan bölümünde bulunan tünel kısmı; yine karada beton ağırlıklı bölümler halinde üretildikten sonra yüzen vinçler aracılığıyla deniz tabanında açılan hendeklere bu bölümlerin yerleştirilmesiyle inşa ediliyor. Denizde birleştirilen parçalardan oluşan bu tünelin yanları çeşitli malzemelerle doldurularak sağlamlaştırılıyor. Bu malzemeler arasında izolasyon ürünleri de yer alıyor.  Bu tünele “Drogden Tüneli” adı veriliyor. Toplamda yatırım maliyeti 3 milyar doları geçen bu köprüde yapılan yolculukların yaklaşık olarak %66’sında demiryolu ulaşımından faydalanılıyor. Ayrıca köprüde bulunan otoyol ve demiryolunda maksimum hız sınırı 90-110 km olarak belirtiliyor.

Öresund Köprüsü Geçiş Ücretleri

Dünya üzerinde iki büyük ve önemli şehri birbirine bağlayan Öresund Köprüsü; iki katlı yapısıyla yolculara iki şehir arası farklı geçiş olanakları sunuyor. Otoyolu tercih edenler tek yön yapacakları yolculuklarda 8 km’lik mesafe için 36 Euro civarında bir geçiş ücretine tabi tutulurken; tren yolculuğu yapmak isteyenler bir adet gidiş dönüş bilet için 20 Euro civarında bir ödeme yapıyor. Yaklaşık olarak 35 dakika süren bu tren seferleri yolcuların Kopenhag-Malmö arası ulaşımlarda en öncelikli tercihleri arasında yer alıyor. Köprünün geçiş ücretlerinin tahsis edildiği gişeler İsveç tarafında yer alıyor. BroPass sahibi olan yolcular bu güzergahta daha avantajlı fiyatlarla yolculuk yapabiliyor. İlk yapıldığı yıllarda beklendiği kadar yoğun talep görmediği belirtilen Öresund Köprüsü’nün az kullanılma sebebi olarak geçiş ücretleri gösteriliyor. Ancak 2005 ve 2006 yıllarından itibaren köprünün kullanım oranında ciddi bir artış gözlemleniyor. Özellikle çalışan kesimde, bireylerin yeni iş olanaklarına sahip olması sonucu Kopenhag ile ulaşım zorunluluklarının artmasına neden oluyor. Malmö’de oturup Kopenhag’da çalışan kişiler her gün bu iki şehir arası mesafeyi kat etmek zorunda kalıyor. Öresund Köprüsü’nün geçiş ücretleri bu gibi durumlarda değişiklik gösterebiliyor. Günlük olarak köprüyü düzenli kullanan yolculara %75’e varan indirimler uygulanabiliyor.

Öresund Köprüsü denizden 57 metre yükseklikte başlayıp denizin 11 km altına uzanan bir yolculuğa kapı aralıyor. Dünyanın en uzun kablolu köprüsü olarak bilinen Öresund Köprüsü sayesinde Kopenhag ve Malmö’nün ekonomisi canlanıyor. Öresund Köprüsü bu unvanın yanı sıra dünyada bir çok “en”lere imza atmış sayılı mimari tasarımlar arasında yer alıyor. Dünyanın en büyük çift katlı köprüsü, en uzun çift bacaklı köprü kuleleri, en uzun denizaltı tünellerinden biri unvanlarına sahip olan Öresund Köprüsü’nün ortasına inşa edilen Paberholm isimli suni ada; Danimarka’nın sahip olduğu toprakların yüz ölçümünün 1,3 km kadar artmasını sağlıyor.

*Görseller Shutterstock’tan alınmıştır.

Last modified: 11 Aralık 2018

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir